Το μυστηριώδες ταξίδι του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Χάλκη το 1933


Το ταξίδι του Έλληνα πρωθυπουργού στην Τουρκία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, εκτός των άλλων, και λόγω της επίσκεψης που θα πραγματοποιήσει, ως πρώτος εν ενεργεία Έλληνας πρωθυπουργός, στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Την τελευταία φορά που επισκέφτηκε Έλληνας πρωθυπουργός, τη σπουδαία αυτή πνευματική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος με την ιδιότητα του, όμως, του τέως Πρωθυπουργού (είχε χάσει στην εκλογική αναμέτρηση του Μαρτίου του 1933). Επρόκειτο για ιδιωτική επίσκεψη που πραγματοποίησε ο Κρητικός πολιτικός στην Τουρκία, και συγκεκριμένα στην Κωνσταντινούπολη, από τις 25 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 5 Οκτωβρίου 1933.

Στις 23 Σεπτεμβρίου 1933, οι εφημερίδες της εποχής σχολίαζαν ότι «ο κ. Βενιζέλος αναχωρεί αύριον Κυριακήν δια του ρουμανικού της γραμμής «Ρομάνια». Ο κ. Βενιζέλος θα παραμείνη εις Κωνσταντινούπολιν και Γιάλοβαν επί μίαν εβδομάδα ως ξένος του Μουσταφά Κεμάλ, μεθ’ ο θα μεταβή εις Χανιά, όπου θα παραμείνη 10-15 ημέρας». Επρόκειτο, λοιπόν, όπως προείπαμε, για ιδιωτική επίσκεψη, ως καλεσμένος του ηγέτη της Τουρκίας, Μουσταφά Κεμάλ.

Την επόμενη ημέρα, η εφημερίδα Έθνος (24.09.1933) έγραφε ότι «αναχωρεί σήμερον ο κ. Βενιζέλος» για την Κωνσταντινούπολη και από για τη Γιάλοβα (λιμάνι απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, στη περιοχή της Νικομήδειας – σημερινό Ιζμίτ), «όπου θα φιλοξενηθή παρά του Προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας Μουσταφά Κεμάλ».

Ακρόπολις, 7.10.1933

Για την άφιξη του στην Πόλη, η εφημερίδα Ακρόπολις στο φύλλο της 25ης Σεπτεμβρίου 1933 έγραφε ότι «Την 7ην απογευματινήν αφίκετο ενταύθα δια του ρουμανικού της γραμμής «Ρομάνια» ο κ. Βενιζέλος. Το ατμόπλοιον καθυστέρησεν επί τρίωρον εις τον Καφηρέα συνεπεία βλάβης της μηχανής. Εις την προκυμαίαν ανέμενον ο πρωθυπουργός Ισμέτ πασάς και ο υπουργός Εξωτερικών Ρουσδή βέης, φθάσαντες την πρωΐαν δια του «Γιαβούζ», ο Έλλην πρεσβευτής και ο πρόξενος, ο Νομάρχης και λοιποί επίσημοι.

Ο Ισμέτ κατησπάσθη τον κ. Βενιζέλον. Άπειρον πλήθος λαού επευφήμησε θερμότατα τον αρχηγόν των φιλελευθέρων, φωνάζον συν τοις άλλοις: «Ζήτω ο αλεξίσφαιρος». Ο κ. Βενιζέλος κατέλυσεν απόψε εις το «Πέρα Παλάς», αύριο δε πιθανώς θα αναχωρήση εις Γιάλοβαν προς συνάντησιν του Μουσταφά Κεμάλ».

Ζήτω ο αλεξίσφαιρος

Η αναφορά στο «αλεξίσφαιρος» είχε να κάνει με την (δεύτερη) απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου, το βράδυ της 6ης Ιουνίου 1933. Πιο συγκεκριμένα, το βράδυ εκείνο, ο Βενιζέλος μαζί με την σύζυγό του Έλενα βρίσκονταν στο σπίτι της Πηνελόπης Δέλτα στη Κηφισιά.

Ελληνικόν Μέλλον, 7.10.1933

Κάπου πριν τα μεσάνυχτα, επιστρέφοντας στην Αθήνα, μέσω της λεωφόρου Κηφισίας, το αυτοκίνητου του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, όπως και αυτό της ασφάλειάς του, δέχτηκε πυρά. Ωστόσο, η «Πακάρ» του Βενιζέλου αποδείχτηκε πιο γρήγορη, από το όχημα των επίδοξων δολοφόνων, και έτσι γλίτωσαν.

Ακόμη, στο δημοσίευμα της Ακρόπολις, υπήρχαν αναφορές στη γνώμη του Κρητικού πολιτικού, αναφορικά με το πρόσφατα υπογραφέν ελληνοτουρκικό σύμφωνο.

Εν ολίγοις «Ο κ. Βενιζέλος εις δηλώσεις του σχετικώς με την υπογραφήν του ελληνοτουρκικού συμφώνου, είπε τα εξής: ο χρόνος απέδειξε την στερεότητα της φιλίας μεταξύ των δυο κρατών, δια την οποίαν υπήρξαν πρόσωπα αμφιβάλλοντα εκατέρωθεν. Απόδειξις το νέον σύμφωνον, το οποίον ευρύνει το προηγούμενον.

Ακρόπολις, 23.09.1933

Δεν είνε ακόμη πλήρεις οι καρποί της φιλίας. Δικαιούμεθα να αναμένωμεν εις το μέλλον πλουσιωτέρους τα δυο κράτη είνε πεπεισμένα ότι η συνεργασία των εξασφαλίζει την ειρήνην, πράγμα το οποίον επιτρέπει την απερίσπαστον επίδοσιν εις την εσωτερικήν ανάπλασιν. Η φιλία των δυο κρατών αποτελεί επίσης πολύτιμον εγγύησιν δι’ όλην την Εγγύς Ανατολήν. Καταλήγων ο κ. Βενιζέλος εξήρε την συμβολήν του Κεμάλ».

Λίγες μέρες πριν την άφιξη του Βενιζέλου στην Κωνσταντινούπολη, η ελληνική κυβέρνηση, αυτή του Παναγή Τσαλδάρη, είχε υπογράψει με την κεμαλική Τουρκία ένα ακόμα (δεκαετές) σύμφωνο φιλίας, αυτό της «Εγκαρδίου Συνεννοήσεως» (14 Σεπτεμβρίου 1933). Ουσιαστικά, επρόκειτο για συνέχιση της πολιτική του Βενιζέλου, η οποία εγκαινιάστηκε με τα ελληνοτουρκικά σύμφωνα φιλίας του 1930, ενώ, βάσει του άρθρου 1 του συμφώνου, «Η Τουρκία και η Ελλάς εγγυώνται αμοιβαίως το απαραβίαστον των κοινών των συνόρων».

 

 

 

Επομένως, πριν τον αρχηγό των Φιλελευθέρων, είχε περάσει από την Πόλη και ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός και αρχηγός του Λαϊκού κόμματος, Παναγής Τσαλδάρης.
Το ενδιαφέρον σε αυτό το σημείο είναι ο Βενιζέλος επισκέφτηκε την Τουρκία, πριν ακόμα στεγνώσει το μελάνι της τελευταίας συμφωνίας και μάλιστα καλεσμένος του Μουσταφά Κεμάλ.

Ήδη από τις 17 Σεπτεμβρίου, τρεις μέρες μετά την υπογραφή της νέας ελληνοτουρκικής συμφωνίας, είχε διαρρεύσει στον τουρκικό τύπο η πληροφορία ότι αναμένεται άφιξη του Βενιζέλου στην Κωνσταντινούπολη την 25η του μηνός (Ακρόπολις, 18.09.1933).

Ακρόπολις, 26.09.1933

Την επόμενη ημέρα, 26 Σεπτεμβρίου, η ίδια εφημερίδα δημοσίευε ανταπόκριση από την Πόλη, όπου ανέφερε τα εξής: «ο κ. Βενιζέλος, συνοδευόμενος υπό των Ισμέτ πασά και Ρουσδη βέη, μετέβη την 4ην απογευματινήν εις Ντολμά –Μπαξέ, όπου τον ανέμενεν ο Μουσταφά Κεμάλ. Η συνάντησις υπήρξεν εξαιρετικώς εγκάρδιος. Ο κ. Βενιζέλος παρέμεινε συνομιλών μετά του Μουσταφά Κεμάλ επί τρίωρον. Απόψε ο Ισμέτ παρέθεσε γεύμα προς τιμήν του κ. Βενιζέλου εις το «Πέρα Παλάς».

Ο κ. Βενιζέλος θα επισκεφθή αύριον την πρωΐαν τον Πατριάρχην, πιθανώς δε να μεταβή και εις Γιάλοβαν εντός ημέρας». Στις 28 Σεπτεμβρίου η Ακρόπολις έγραφε ότι «Ο κ. Βενιζέλος σήμερον συνεγευμάτισε, άνευ της κυρίας του, μετά του Οικουμενικού Πατριάρχου. Το απόγευμα ο αρχηγός των φιλελευθέρων είχε μακράν σύσκεψιν μετά του Ισμέτ πασά. Ακολούθως επεσκέφθη τους πρεσβευτάς Σερβίας, Ελλάδος και Γαλλίας. Αύριον (σήμερον) την πρωΐαν θα καταθέση στέφανον εις το μνημείον των ηρώων και ακολούθως θα μεταβή εις Χάλκην».

Ακρόπολις, 15.09.1933

Το ταξίδι στη Χάλκη πραγματοποιήθηκε την επόμενη ημέρα, 29 Σεπτεμβρίου. Όπως έγραφε ο ελληνικός τύπος «ο κ. Βενιζέλος περί την μεσημβρίαν κατέθεσεν εις το Ηρώον του Ταξίμ στέφανον με τα τουρκικά και ελληνικά χρώματα. Την μεσημβρίαν παρεκάθησεν εις γεύμα δοθέν προς τιμήν του εις την Χάλκην.

Ο κ. Βενιζέλος επροτίμησε να ταξιδεύση μέχρις εκεί δια του ατμοπλοίου της συγκοινωνίας. Οι νησιώται υπεδέχθηκαν τον αρχηγό των Φιλελευθέρων ενθουσιωδώς. Ο κ. Βενιζέλος επεσκέφθη μετά το γεύμα το Ορφανοτροφείον θηλέων, την Θεολογικήν Σχολήν και την Ναυτικήν τοιαύτην, εξελθών εις περίπατον εφ’ αμάξης» (Ακρόπολις, 30.09.1933).

Τουριστικού χαρακτήρα

Για το ίδιο γεγονός, η φιλοβενιζελική εφημερίδα Έθνος έγραφε ότι «περί την 11ην ο κ. Βενιζέλος ανεχώρησε δι’ ατμοπλοίου της γραμμής μεταβαίνων εις την Χάλκην των Πριγκηπονήσων όπως παρακαθήση εις γεύμα παρατεθέν προς τιμήν του υπό του ιατρού κ. Σγορδαίου» (Έθνος, 29.09.1933). Την 1 Οκτωβρίου, ο Βενιζέλος μετέβη στο Φανάρι όπου παρέστη στη θεία λειτουργία στον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου.

Έθνος, 24.09.1933

Είναι αλήθεια ότι το σημαντικότερο γεγονός του ταξιδιού του Κρητικού πολιτικού στην Τουρκία δεν ήταν η επίσκεψη στη Θεολογική Σχολής της Χάλκης. Περισσότερο ήταν μια επίσκεψη, να μας επιτραπεί η φράση, τουριστικού χαρακτήρα, η οποία όμως είχε έντονα συμβολικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι ο ήταν ο πρώτος τέως Έλληνας πρωθυπουργός που την επισκεπτόταν.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο βασικός λόγος που ο έφερε τον Βενιζέλο στην Πόλη, ήταν η προηγούμενη υπογραφή της ελληνοτουρκικής συμφωνίας. Ο Κρητικός πολιτικός, αν και ήταν στην αντιπολίτευση, ήταν ο αρχιτέκτονας των ελληνοτουρκικών συμφωνιών του 1930, αλλά και ένα πρόσωπο με εγνωσμένη διεθνή εμβέλεια. Μπορεί την υπογραφή του στο σύμφωνο του 1933, για την ελληνική πλευρά, να την έβαλε ο Τσαλδάρης, ωστόσο η αποδοχή του συμφώνου από τον Βενιζέλο, το καθιστούσε περισσότερο εφαρμόσιμο και ρεαλιστικό.

Ακρόπολις, 29.09.1933

Ο Βενιζέλος, σε δηλώσεις του προς τον τουρκικό τύπο, εξέφρασε την άποψη ότι «Είνε αληθώς μέγα γεγονός η φιλία ήτις δεν είνε έργον των προσώπων αλλά των δυο λαών, χαίρω δε πολύ διότι ο κ. Τσαλδάρης συνεπλήρωσε το έργον εμού και του Ισμέτ. Η Ελλάς και η Τουρκία εκανόνισαν οριστικώς τας σχέσεις των, θεωρώ δε δυνατήν την επέκτασιν του συμφώνου και εις τα λοιπά Βαλκάνια».

Την ίδια περίοδο, η κυβέρνηση Τσαλδάρη υποστήριζε με θέρμη την υποψηφιότητα της Τουρκίας, για μια θέση στο Συμβούλιο της Κοινωνίας των Εθνών. Στις ίδιες δηλώσεις, έκανε λόγο για αδικαιολόγητη δυσφορία της βουλγαρικής πλευράς από την υπογραφή του σύμφωνου, ενώ θεωρούσε ότι το σύμφωνο άνοιγε τον δρόμο για μια γενικότερη συνεννόηση στα Βαλκάνια (Ακρόπολις, 3.10.1933).

Αφετηρία οικοδόμησης μιας νέας σχέσης

Για τον Κρητικό πολιτικό, η Λωζάννη απετέλεσε την αφετηρία οικοδόμησης μιας νέας σχέσης με την Τουρκία. Ο ίδιος συνέλαβε την «πρώτην ιδέαν περί συνάψεως της φιλίας αυτή εν Λωζάννη, όταν διαπραγματεύετο τω 1922 την ειρήνη με την Τουρκίαν. Είπον τότε εις τον Ισμέτ πασάν ότι Ελλάς και Τουρκία πρέπει να δώσωμεν τα χέρια. Όταν ανέλαβον την εξουσίαν τω 1924 και βραδύτερον τω 1929 επεδίωξα την συνεννοήσιν.

Ακρόπολις, 30.09.1933

Οι Τούρκοι αρχικώς εδυσπίστουν, λέγοντες ότι ο Βνειζέλος είχε παρασύρη τον Ισμέτ πασάν, αλλ’ επείσθησαν από την ειλικρίνειαν των λόγων μου, όταν επεσκέφθην την Άγκυραν» (Έθνος, 25.09.1933). Μερικές μέρες αργότερα, έφτασε στην Κωνσταντινούπολη το βασιλικό ζεύγος της Σερβίας. Ο Σέρβος βασιλιάς, Αλέξανδρος, είχε συνομιλίες με τον Κεμάλ, σχετικά με τη διπλωματική κίνηση στα Βαλκάνια.

Για την εξέλιξη αυτή, ο Βενιζέλος είχε την άποψη ότι «η ειρήνη και η σταθεροποίησις εις τα Βαλκάνια είνε γεγονός, δεν είμεθα δε πολύ μακράν από μια γενικήν συνεννόησιν των Βαλκανίων, εις την οποίαν θα υπάρχη πάντοτε μια έδρα κενή δια την Βουλγαρίαν» (Ακρόπολις, 7.10.1933).

Στις 6 Οκτωβρίου ο ελληνικός τύπος έγραφε ότι «ο αρχηγός των Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος αναχωρήσας χθες την 10ην π.μ. εκ Κωνσταντινουπόλεως δια του ιταλικού της γραμμής «Στέλλα ντ Ιτάλια» θα φθάση σήμερον προς μεσημβρίας εις Πειραιά» (Ακρόπολις, 6.10.1933). Το ζεύγος Βενιζέλου, έχοντας ολοκληρώσει την επίσκεψή του στη Τουρκία, αποβιβάστηκε στον Πειραιά την ίδια μέρα. (Ελληνικόν Μέλλον, 7.10.1933).

 

 

 

 

 

source

About Click me

Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΤΗΣ. ************************************************************ THIS WEBSITE IS INVITED TO RESIDENTS OF THE MUNICIPALITY OF NAFPAKTIA AND TO THOSE VISITORS.

2 σκέψεις σχετικά με το “Το μυστηριώδες ταξίδι του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Χάλκη το 1933

  1. Πιθανοί φόβοι του Α. Τσίπρα
    =============================================================
    Δεν υπάρχει καμία ένδειξη για ανατροπή της αρνητικής για τον ΣΥΡΙΖΑ δυναμικής και αυτό φέρνει στο προσκήνιο δυσμενή σενάρια
    Αλέξης Τσίπρας
    =============================================================

    Όπως όλα δείχνουν, η ημερομηνία των εκλογών δεν έχει ακόμη αποφασιστεί. Ο πρωθυπουργός πριν ρίξει τον κύβο φαίνεται πως θα περιμένει να καθίσει η σκόνη που σηκώθηκε από τη συμφωνία των Πρεσπών μήπως και βελτιωθεί η δημοσκοπική εικόνα για τον ΣΥΡΙΖΑ. Επενδύει στον αντίκτυπο θετικών μέτρων, όπως είναι η αύξηση του κατώτατου μισθού, στην προσέλκυση προσώπων και ομάδων από τον χώρο της κεντροαριστεράς και στην αποδυνάμωση του ΚΙΝΑΛ, σε ενίσχυση των κινήσεων πέριξ της ΝΔ (από συμμαχίες στα δεξιά της μέχρι ένα κόμμα Αντώναρου). Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη για ανατροπή της αρνητικής για τον ΣΥΡΙΖΑ δυναμικής και αυτό φέρνει στο προσκήνιο δυσμενή σενάρια για τον Α. Τσίπρα. Το πιο κακό ίσως από αυτά μπορεί να περιγραφεί ως εξής:

    • Οι δημοσκοπήσεις παραμένουν αποθαρρυντικές για το Μέγαρο Μαξίμου και έτσι δεν προκηρύσσονται εθνικές εκλογές τον Μάιο. Στις αυτοδιοικητικές εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κερδίζει καμία περιφέρεια, ενώ στους μεγάλους δήμους υφίσταται πανωλεθρία με τους υποψήφιούς του να μην περνούν καν στο δεύτερο γύρο. Στις ευρωεκλογές ξεσπά το αντιΣΥΡΙΖΑ ρεύμα, θυμωμένο που δεν στήθηκαν κάλπες για να αλλάξει η κυβέρνηση, και το αποτέλεσμα είναι μεγάλη συμμετοχή στις ευρωεκλογές και χαμηλό ποσοστό για τον ΣΥΡΙΖΑ, κάτω από 20%, δεδομένης, άλλωστε, της χαλαρής συσπείρωσής του.

    • Στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ αρχίζουν αρρυθμίες. Ένα τρέιλερ του έργου που μπορεί να δούμε έχει την προερχόμενη από την Ένωση Κεντρώων Θ. Μεγαλοοικονόμου να σπάει το εμπάργκο στον ΣΚΑΙ και να δηλώνει την πρόθεσή της να κάνει κόμμα. Λέγεται ότι την ανησυχεί η πιθανή υποψηφιότητα του Θ. Παπαχριστόπουλου στη Β΄ Πειραιά όπου πολιτεύεται. Αντιδράσεις υπάρχουν για τους ερχόμενους από τους ΑΝΕΛ και για τις σοσιαλδημοκρατικές αφίξεις, πού να χωρέσουν όλοι και ποιος θα πρωτοβγεί, ενώ η αγωνία του σταυρού ενισχύει τις προσωπικές ατζέντες και αποδυναμώνει τη συλλογικότητα με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εικόνα του ΣΥΡΙΖΑ.

    • Η κυβέρνηση βρίσκεται στην ομηρεία του Π. Καμμένου ο οποίος κάνει δύσκολη τη ζωή του Αλ. Τσίπρα στη Βουλή και όχι μόνο στη Βουλή με γκαζόζες και άλλα τέτοιου τύπου ευρήματα. Στη φαρέτρα του έχει ήδη από καταγγελίες για παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη μέχρι για ανοχή στον Ρουβίκωνα, η αντιπολίτευση προσβλέπει σε αποκαλύψεις από τον πρώην κυβερνητικό εταίρο και τα ΜΜΕ που στηρίζουν τη ΝΔ τον θεωρούν πλέον αξιόπιστο και τον αγαπούν.

    Με αυτά και με εκείνα, η εξάντληση της τετραετίας, η πραγματοποίηση δηλαδή εκλογών τον Οκτώβριο, έχει μεγάλα ρίσκα για τον Α. Τσίπρα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο Μάιος είναι μια ασφαλής επιλογή.

    _________________________________________________

    Αγγελική Σπανού

    Αρέσει σε 1 άτομο

  2. Γιατί ο Ερντογάν δεν θέλει πόλεμο με την Ελλάδα
    =================================================

    https://tpc.googlesyndication.com/icore_images/6808993960876248721

    Γιατί ο Ερντογάν δεν θέλει πόλεμο με την Ελλάδα, Σταύρος Λυγερός
    FacebookTwitterLinkedInEmailPrintShares701
    Η Άγκυρα φρόντισε, δια του εκπροσώπου της Καλίν, να ορίσει την ατζέντα των συνομιλιών Τσίπρα-Ερντογάν, περιλαμβάνοντας σ’ αυτή όλα τα ζητήματα που συνιστούν τις μονομερείς τουρκικές διεκδικήσεις. Δεν πρόκειται για έκπληξη. Ήταν προφανές πως θα συνέβαινε αυτό. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πως θα χειρισθεί τις συνομιλίες ο Έλληνας πρωθυπουργός. Είναι αξιοσημείωτο, πάντως, πως στην ελληνική αποστολή δεν υπάρχουν πρόσωπα, τα οποία να γνωρίζουν σε βάθος τα ελληνοτουρκικά. Κι αυτό το κενό γίνεται μεγαλύτερο, λόγω της απουσίας του νέου υπουργού Άμυνας Αποστολάκη.

    Είναι σαφές πως η Αθήνα επιδιώκει με αυτή την επίσκεψη να διαμορφώσει κλίμα ύφεσης στις διμερείς σχέσεις, να διασφαλίσει πως παρά τις διαφωνίες η θερμοκρασία θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα. Η αποχώρηση του Καμμένου από την κυβέρνηση έχει εισπραχθεί θετικά από την Άγκυρα, η οποία θεωρεί -ειδικά μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών- πως ο Τσίπρας είναι διατεθειμένος να προβεί σε υποχωρήσεις, προκειμένου να επιτύχει μία συμφωνία.

    Προφανώς, τα ελληνοτουρκικά είναι μία πολύ πιο σύνθετη και εθνικά επικίνδυνη υπόθεση από το Μακεδονικό. Ως εκ τούτου, ακόμα και εάν έχουν κάποια βάση οι προσδοκίες της Άγκυρας για τις διαθέσεις του Τσίπρα, είναι προφανές πως ειδικά αυτή την περίοδο, όπου η Ελλάδα έχει εισέλθει σε άτυπη προεκλογική περίοδο, δεν πρόκειται να γίνει βήμα προς την κατεύθυνση μίας διμερούς διαπραγμάτευσης.

    Παραμένει, ωστόσο, το χρόνιο και κρίσιμο ερώτημα: με ποιόν τρόπο η Ελλάδα πρέπει να αντιμετωπίσει την τουρκική επεκτατική πίεση. Και μάλιστα σε μία τόσο δύσκολη γι’ αυτήν περίοδο, λόγω της οξύτατης και παρατεταμένης οικονομικής κρίσης. Η κρίση έχει -μεταξύ των άλλων- ως συνέπεια και την ολοένα και μεγαλύτερη επιδείνωση στο επίπεδο των εξοπλισμών, με αποτέλεσμα η ισορροπία δυνάμεων να έχει καταστεί δυσμενέστερη παρά ποτέ.

    Τρεις αιτίες
    ========================
    Μέχρι τώρα, η Τουρκία προβάλλει τις μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις της και συντηρεί το κλίμα έντασης και στο Αιγαίο και στη Θράκη, αλλά αποφεύγει τις επικίνδυνες έμπρακτες προκλήσεις. Η πρώτη αιτία που τηρεί αυτή τη στάση είναι το γεγονός ότι ο Ερντογάν έχει απλώσει πολύ τραχανά στα ανατολικά του. Έχει ανοικτό στρατιωτικό μέτωπο στη Συρία με τους Κούρδους.

    Η δεύτερη αιτία είναι ότι το αμερικανοτουρκικό ρήγμα δεν γεφυρώνεται, γεγονός που εκ των πραγμάτων συνιστά μειονέκτημα για την Άγκυρα, ενισχύοντας κατ’ αντιδιαστολή τη θέση της Αθήνας στο πολιτικό-διπλωματικό επίπεδο. Το κλίμα για την Τουρκία είναι πιο αρνητικό παρά ποτέ και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Αν και στην Ουάσιγκτον θέλουν να εξαντλήσουν κάθε περιθώριο για να επαναφέρουν την Τουρκία στο δυτικό «μαντρί», τα περιθώρια είναι πλέον περιορισμένα. Αυτό τουλάχιστον μας διδάσκουν μέχρι τώρα τα γεγονότα.

    Είναι ενδεικτικό, άλλωστε, ότι πληθαίνουν καθημερινά οι φωνές στο αμερικανικό κατεστημένο εξωτερικής πολιτικής για την ανάγκη ριζικής αναθεώρησης των σχέσεων με την Άγκυρα. Εξαιρετικά βαρύ για την Τουρκία είναι και το κλίμα στο ΝΑΤΟ, λόγω του εναγκαλισμού Ερντογάν-Πούτιν. Η τουρκική πλευρά συνεχώς προβάλει προσκόμματα, προκαλώντας δυσαρέσκειες. Προς το παρόν όλοι την ανέχονται, αλλά είναι σαφές πως αυτή την κατάσταση δεν μπορεί να συνεχισθεί για πολύ.

    Δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο η Δύση να τα βρει με κάποιον τρόπο με τον Ερντογάν, αλλά, όπως προανέφερα, οι πιθανότητες για μία τέτοια εξέλιξη συρρικνώνονται. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εγγράφεται στην ατζέντα το ενδεχόμενο αργά ή γρήγορα να επέλθει κάποιου είδους ρήξη. Το πιθανότερο, ωστόσο, είναι να παραταθεί η ασταθής σημερινή ισορροπία, χωρίς ούτε η μία ούτε η άλλη πλευρά να προβούν στην κίνηση, η οποία θα προκαλέσει οριστική ρήξη. Οι Δυτικοί, άλλωστε, έχουν την υπομονή να αναμένουν τη στιγμή που ο Ερντογάν θα φύγει από τη σκηνή, αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο πως αυτό θα επαναφέρει την Τουρκία σε τροχιά επανόδου στο δυτικό «μαντρί».

    Η τρίτη αιτία είναι το γεγονός ότι ο Ερντογάν έχει ανοικτό εσωτερικό μέτωπο και κυρίως ότι ακόμα δεν εμπιστεύεται τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό αποδυναμωμένες και με πεσμένο ηθικό, λόγω των εκτεταμένων εκκαθαρίσεων και του εμφυλιοπολεμικού κλίματος. Φοβάται μήπως σε περίπτωση σύρραξης με την Ελλάδα οι στρατηγοί θα αποκτήσουν μεγάλη αυτονομία κινήσεων, την οποία ενδεχομένως να εκμεταλλευθούν για να τον ανατρέψουν.

    Ακόμα πιο πολύ φοβάται μήπως οι Αμερικανοί χρησιμοποιήσουν ένα θερμό επεισόδιο με την Ελλάδα ως ευκαιρία και πρόσχημα για να μεθοδεύσουν με κάποιον τρόπο την ανατροπή του. Ο φόβος του είναι μάλλον υπερβολικός, αλλά αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο ίδιος τον συμμερίζεται και ως εκ τούτου τον συνυπολογίζει στον σχεδιασμό του στο μέτωπο των ελληνοτουρκικών.

    Εκτός ατζέντας ελληνοτουρκική σύρραξη
    ===========================================
    Για όλους αυτούς τους λόγους, το σενάριο πρόκλησης θερμού επεισοδίου δεν φαίνεται να είναι στην ατζέντα του Τούρκου προέδρου. Οι νεοοθωμανοί χρησιμοποιούν την απειλή χρήσης στρατιωτικής βίας ως πολιτικό όπλο, όπως και οι κεμαλιστές προκάτοχοί τους. Το πραξικόπημα του 2016, ωστόσο, ήταν σημείο καμπής για τον Ερντογάν. Το άνοιγμά του προς τον Πούτιν προσέλαβε διαστάσεις, σε βαθμό που να έχει πλέον πέσει στην αγκαλιά του.

    Η στρατηγική θεώρηση του Τούρκου προέδρου αποτυπώνεται με καθαρότητα σ’ αυτό που είπε στο Υπουργικό του Συμβούλιο. Αφού υπογράμμισε πως η περιοχή ρευστοποιείται γεωπολιτικά, λόγω και της ανάδυσης του κουρδικού παράγοντας, πρόσθεσε ότι η Τουρκία αυτή την περίοδο ή θα κερδίσει ή θα χάσει εδάφη, καταλήγοντας με τη διαβεβαίωση πως ο ίδιος θα αγωνισθεί για να συμβεί το πρώτο.

    Μπορεί κάποιοι να θεωρούν πως πρόκειται για ρητορεία χωρίς αντίκρισμα. Δεν είναι, όμως, έτσι. Ο Ερντογάν είναι πεπεισμένος πως έχουμε εισέλθει σε περίοδο παρόξυνσης των γεωπολιτικών ανταγωνισμών, που συχνά προσλαμβάνουν και τη μορφή ένοπλων συγκρούσεων. Αυτός είναι ο λόγος που έχει εισβάλει στη βόρειο Συρία, αυτός είναι ο λόγος που προβαίνει σε πειρατικές ενέργειες στην κυπριακή ΑΟΖ, αυτός είναι ο λόγος που κλιμακώνει την επιθετικότητά του στο Αιγαίο και στη Θράκη, χωρίς, ωστόσο, να υπερβαίνει την κόκκινη γραμμή.

    Η Ελλάδα μπορεί να μην βρίσκεται στη “ζώνη του πολέμου”, αλλά εφάπτεται σ’ αυτήν. Μέσω της τουρκικής επιθετικότητας δέχεται ισχυρές πιέσεις, οι οποίες το επόμενο διάστημα ενδέχεται να κλιμακωθούν. Η καταχρηστική έκδοση αλλεπάλληλων NAVTEX για τη δέσμευση μεγάλων περιοχών είναι ένας τρόπος να υπογραμμισθεί η τουρκική ναυτική παρουσία, αλλά και η αποφασιστικότητα να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία.

    Ούτως εχόντων των πραγμάτων, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να αποφύγει προς το παρόν κινήσεις που μπορεί να την εμπλέξουν σε θερμό επεισόδιο. Έχει κάθε λόγο να περιμένει “να κάτσει η μπίλια” στις ταραγμένες αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ώστε να είναι σαφές το περιβάλλον, μέσα στο οποίο θα είναι υποχρεωμένη να ανασχέσει την έμπρακτη και κλιμακούμενη τουρκική επεκτατική πίεση. Με αυτή την έννοια, η επίσκεψη Τσίπρα δεν είναι αφετηριακά λάθος. Μπορεί, όμως, να αποδεχθεί επιβλαβής εάν η ελληνική πλευρά δεν προβεί στους κατάλληλους χειρισμούς.

    _______________________________________________________________

    Σταύρος Λυγερός

    Αρέσει σε 1 άτομο

Σχολιάστε υπεύθυνα

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s